 Die Tragedie vom Helena
Νίκου Βασιλειάδη. Δημοσιογράφου – Πολιτικού αναλυτή
Ο Γκαίτε για τους Γερμανούς είναι ο συγγραφέας που χρησιμοποίησε τη γερμανική γλώσσα με τον καλύτερο τρόπο. Η γερμανική γλώσσα που αποτελεί την βάση της εθνικής πολιτιστικής τους ταυτότητας. Γι αυτό τον λόγο και ο Γκαίτε είναι πολύ σημαντικός για τους Γερμανούς, όχι μόνο ως καλλιτέχνης αλλά και ως ιστορική και πολιτική προσωπικότητα. Ο «Φάουστ» για τους
Γερμανούς είναι ένας μύθος. Τα παιδιά έρχονται από πολύ μικρά σε επαφή με το κείμενο αυτό γιατί ακριβώς αποτελεί την κορύφωση της γερμανικής γλώσσας. Ο Φάουστ είναι κυνηγός του απόλυτου, ζητάει την αναμέτρηση με το άγνωστο. θέλει να απομακρυνθεί από τη θρησκεία, να διευρύνει τους ορίζοντές του, να αναλύσει τα πάντα και να καταλάβει τα πάντα, να κάνει τα πάντα, όχι να τα καταλάβει μόνο. Και πάνω απ όλα θέλει να ζήσει, να ζήσει ξανά και να ερωτευτεί να κάνει έρωτα να γευθεί ακόμη μια φορά τις χαρές της νιότης. Έτσι πολύ απλά στο τέλος της ζωής του διαπραγματεύεται την ψυχή του για την νιότη, ζητάει από τον Μεφιστοφελή να τον κάνει νέο. Ουσιαστικά δηλαδή έχουμε την «εμπορευματοποίηση» της ουσίας του Φάουστ, στο αντάλλαγμα της «αιώνιας νεότητας». Η Μαργαρίτα είναι το απόλυτο ιδανικό του έρωτά του, αλλά..η Ελένη, η ωραία Ελένη της Σπάρτης είναι η μοναδική εμπειρία του με το απόλυτο κάλος, την απέραντη ομορφιά. Κάποια στιγμή ο Φάουστ αφηγείται στο Μεφιστοφελή ότι ονειρεύτηκε την Ελένη και σαγηνευμένος από την γυναίκα που συνιστά το ιδεώδες της απόλυτης ομορφιάς, επιθυμεί να την ξυπνήσει από τον αιώνιο ύπνο της ώστε να γίνει παντοτινά δική του. Ο Μεφιστοφελής προειδοποιεί τον Φάουστ ότι η επιθυμία του να κατακτήσει την ομορφιά της η οποία έχει προκαλέσει ποταμούς αίματος, έχει κοστίσει βασίλεια και ο έρωτας της φέρνει το θάνατο, συνιστά πρόκληση προς τον ίδιο το Θεό. Ο Φάουστ όμως δεν τον ακούει, προτρέπει την Ελένη να ανοίξει τα κλειστά της βλέφαρα, παρότι εκείνη διστάζει, γιατί γνωρίζει πολύ καλά πως όποιος την ερωτεύεται δεν έχει έλεος ούτε για τους άλλους αλλά ούτε για τον εαυτό του. Η Ελένη επιστρέφει στη ζωή μόνο γι αυτόν, οι γάμοι του Φάουστ και της Ελένης γίνονται στο κάστρο του Μυστρά. όμως τα πνεύματα του Άδη διεκδικούν και ξαναπαίρνουν την Ελένη στο χθόνιο κόσμο τους, και ο Μεφιστοφελής φωνάζει στον Φάουστ ότι επειδή προκάλεσε το Θεό, τώρα η δυστυχία θα πέσει πάνω του. Ο καρπός του έρωτα του Φάουστ και της Eλένης είναι ο Eυφορίων ένα ανάλαφρο παιχνιδιάρικο πλάσμα που γρήγορα πεθαίνει, χάνεται στους αιθέρες. Κρίμα θα μου πείτε, ναι αλλά αυτό το κρίμα έχει και την λογική του. Η ιδέα του Γκαίτε, είναι ότι η επιχειρούμενη σύνδεση της κλασικής Ελλάδας με την χριστιανική Ευρώπη είναι αδύνατη, δεν οδηγεί πουθενά. Οι δύο πολιτισμοί δεν μπορούν να οδηγηθούν σε οργανική σύνθεση, να δέσουν. Έχουν μέσα τους τέτοιες αντίθετες δυνάμεις, εσωτερικές και διαλυτικές, που ποτέ δε θα φτάσουν στη σύνθεση. Ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα από τον ελληνικό πολιτισμό είναι στοιχεία εναντίως άσπονδα. Ακόμη και σήμερα, όσο και αν ο ευρωπαίος Φάουστ προσπαθεί να επιχειρήσει ένα νέο ταξίδι ..με τους δικούς του ..βάρβαρους για τα ελληνικά δεδομένα όρους, στην χώρα του μέτρου και της ισορροπίας και να γεννήσει ξανά τον Ευφορίωνα είναι καταδικασμένος να αποτύχει. Η ζωή υπόκειται σε περιοριστικούς όρους των οποίων ο Φάουστ επιχείρησε την υπέρβασή τους μέσα από μια διαρκή προσπάθεια αυτοπραγμάτωσης. Ίσως για τον Γκαίτε και τον Φάουστ σε αυτή την ανατροπή να κρύβεται η αξία και «σωτηρία» του νεωτερικού ανθρώπου αλλά στον ελληνικό πολιτισμό η ὓβρις, νέμεσις ή τίσις είναι ουσιαστικό συστατικό στην νομοτέλεια και στην δομή της ανθρώπινης φύσης εξασφαλίζοντας την ισορροπία και την αρμονία της ζωής των ανθρώπων. 
|
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου